XIV Festiwal Kultury Kresowej w Mrągowie

W dniach 8-10 sierpnia br. w Mrągowie miał miejsce XIV Festiwal Kultury Kresowej. Od lat ponad 14 to w iście kresowym stylu przedsięwzięcie jest wielkim świętem nie tylko dla mieszkańców przytulnej mazurskiej miejscowości i licznie przybywających tu każdego roku w połowie sierpnia kresowiaków z całej Polski, ale przede wszystkim dla jego uczestników – kultywujących polskie tradycje kresowe zespołów z Litwy, Białorusi i Ukrainy.

Ta unikatowa i bodaj najbardziej oczekiwana przez wykonawców zza wschodniej granicy Polski impreza w sposób znakomity łączy serca zamieszkałych tam rodaków, będąc z prawdziwego zdarzenia świętem zwykłych-niezwykłych ludzi, komu śpiew – to śpiew dla duszy, gdzie polska poezja wzbogaca siłę kresowego ducha, a taniec stanowi nieodłączny element tutejszej kultury. Niezaprzeczalnym atutem festiwalu jest właśnie krzepienie na duchu i umacnianie jego uczestników w chęci trwania w polskości.

Tego roku do Mrągowa przybyło w sumie ponad 400 uczestników. Za pośrednictwem Telewizji Polskiej przedsięwzięcie to pokochali rodacy na całym świecie. Festiwal Kultury Kresowej w Mrągowie ma swojego stałego widza, a – co wypada podkreślić – fakt ten tłumaczy rację bytu całego przedsięwzięcia.

Każdy element festiwalowego programu tworzy w swej treści znakomitą mozaikę kultury kresowej. Tegoroczne imprezy odbywały się w mrągowskim Centrum Kultury i Turystyki, na placach Unii Europejskiej oraz Jana Pawła II, a także w słynnym mrągowskim amfiteatrze nad jeziorem Czos.

Najważniejszym punktem festiwalu każdorazowo jest koncert galowy, realizowany przez Telewizję Polską we współpracy z organizatorami z trzech wschodnich krajów. Obok koncertu galowego ma tu miejsce szereg imprez towarzyszących – takich jak spotkanie literacko-poetyckie, koncert przy pomniku Jana Pawła II w Mrągowie lub prezentacja poezji w kościele pw. św. Wojciecha.

Kresowe zespoły ludowe miały też okazję wystąpić podczas „Małej gali kresowej”, odbywającej się w każdym festiwalowym dniu w mini-amfiteatrze na placu Unii Europejskiej. Na kresowym kiermaszu swoje dzieła sztuki przedstawili również mistrzowie rękodzieła. Wileńską tegoroczną reprezentację tworzyli: mistrz wyrobów drewnianych Michał Jankowski, palmiarze Stanisław i Stanisława Rynkiewiczowie, artyści plastycy Władysław Ławrynowicz i Tadeusz Romanowski. Z kolei w tradycyjnym spotkaniu poetyckim udział wzięli: Apolonia Skakowska, Aleksander Sokołowski, Aleksander Śnieżko, Regina i Renata Pszczołowskie. W ramach festiwalu nastąpiło otwarcie wystawy fotograficznej Jerzego Karpowicza oraz wystawy plakatu festiwalowego. Znakomitym kresowym elementem festiwalu była wieczornica z udziałem Krzysztofa Daukszewicza.

Jak już nadmieniłem, kulminacyjnym punktem kresowego festiwalu jest tradycyjnie koncert galowy w mrągowskim amfiteatrze. Przedsięwzięcie to, słynące ze wspaniałej atmosfery i charakterystycznej dla kresowiaków życzliwości i radości, zgromadziło wszystkie kresowe siły artystyczne. Trzy pokolenia artystów z Polesia na Wołyniu (chór dziecięcy „Dzwoneczki”, grupa taneczna „Słoneczko” oraz chór męski „Poleskie sokoły”) zjednały wysiłek dla znakomitego występu. Ukrainę reprezentowały ponadto: kapela „Dzieci z Łyczakowa”, chór „Lumen” oraz kwartet „Sursum Corda”.

Wysoki poziom przygotowania cechowały występy rodaków z Białorusi – chórów: grodzieńskiego „Chabry”, brzeskiego „Cantabile”, mińskiego „Tęcza” oraz rodziny Zychów. Ziemię Wileńską godnie reprezentowały także nasze zespoły – „Wilenka”, „Świtezianka”, „Zgoda”, „Solczanie”, „Sużanianka”, „Jaskółeczka”, „Kapela Świętojańska”. Nie sposób nie wyróżnić wspaniałego duetu ukochanych na Wileńszczyźnie i daleko poza jej granicami prowadzących – Wincuka (Dominik Kuziniewicz) i Ciotki Franukowej (Anna Adamowicz), którym tego roku towarzyszyła znakomita prezenterka TVP-2 Anna Popek. Dziennikarka z krwi i kości po raz pierwszy wystąpiła w charakterze prowadzącej imprezę i odnotować należy, iż był to bardzo trafny wybór organizatorów. Galowy koncert – to piękne, wzruszające widowisko, nie pozostawiające obojętnym nikogo. Siedmiotysięczna widownia oklaskiwała w sumie 14 zespołów. Ponad pięć godzin koncertowej gali kresowej zleciało niczym w mgnieniu oka.

Zdaniem prezes Centrum Kultury Polskiej na Litwie im. St. Moniuszki Apolonii Skakowskiej, głównej współorganizator festiwalu po stronie litewskiej, w roku bieżącym do udziału w mrągowskiej imprezie wytypowano przede wszystkim zespoły, świętujące w rodowodach jubileusze. Dodać należy, iż przeglądu i wstępnej eliminacji na Festiwal Kultury Kresowej w Mrągowie tradycyjnie dokonano podczas Festiwalu Kultury Kresowej „Pieśń znad Wilii”.

Jak tradycja każe, ostatnim akordem mrągowskiego przedsięwzięcia był rozśpiewany barwny korowód ulicami miasta. Na przyjęciu z okazji zakończenia festiwalu z rąk organizatorów specjalne wyróżnienia i nagrody otrzymali między innymi prezes Centrum Kultury Polskiej na Litwie im. St. Moniuszki Apolonia Skakowska, wileńscy poeci Aleksander Śnieżko oraz Aleksander Sokołowski, prezes Sekcji Literatów Polskich przy Związku Pisarzy Litwy. Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP przyznano natomiast Polskiemu Zespołowi Pieśni i Tańca „Wilenka” (kier. Janina Łabul).

Mówiąc o zawartości merytorycznej kresowej imprezy kulturalnej w Mrągowie, odnotować należy, iż jej formuła od lat jest raczej niezmienna. Akcentowano to w mrągowskim Ratuszu podczas konferencji prasowej z udziałem burmistrz miasta-gospodarza Otolii Siemieniec oraz prezes mrągowskiego oddziału Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej Anieli Dobielskiej.

Była też dobra okazja, by rozważyć bliższą i dalszą perspektywę przedsięwzięcia, możliwości rozszerzenia formuły festiwalowej oraz poszukiwania nowych aspektów i środków artystycznego wyrazu kultury kresowej. Mówiono także o wyjątkowości i wkładzie kultury zza obecnych wschodnich granic w ogólnonarodową skarbnicę dziedzictwa kulturowego, o wielokulturowości, podtrzymaniu tożsamości narodowej, języka i kultury polskiej na Kresach. Zastanawiano się ponadto nad możliwościami podniesienia rangi festiwalu poprzez zorganizowanie w jego ramach konferencji naukowych bądź sympozjów z zakresu tematyki kresowej. Miejmy nadzieję, że wszystko to jest sprawą najbliższej przyszłości. Natomiast już dziś wiadomo, że przyszłoroczny jubileuszowy Festiwal Kultury Kresowej ma zgromadzić najlepsze zespoły, które w ciągu lat istnienia przedsięwzięcia wystąpiły na mrągowskiej scenie. Z okazji 15 lat istnienia festiwalu zostanie także przygotowane albumowe oraz elektroniczne okazyjne wydawnictwo.

Współorganizatorami Festiwalu Kultury Kresowej w Mrągowie są burmistrz miasta Mrągowa, Program II Telewizji Polskiej, Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej (oddział w Mrągowie), miejscowe Centrum Kultury i Turystyki. Wypada też odnotować, iż tegoroczny festiwal odbył się pod patronatem Senatu RP oraz małżonki prezydenta RP Marii Kaczyńskiej.